Szkolenie wyjazdowe 26.09 – 03.10.2026r. Czarnogóra i Albania
W dniach 26.09. – 03.10.2026r., 46 osobowa grupa nauczycieli-członków NSZZ „Solidarność” z gdańskich szkół wzięła udział w szkoleniu „Wielokulturowe szkolnictwo w Czarnogórze i Albanii inspiracją do zmian w pracy nauczyciela”. Głównymi celami szkolenia była wymiana doświadczeń, nawiązanie współpracy oraz poznanie rozwiązań wdrożonych w szkołach w Czarnogórze i Albanii, dzięki którym uczniowie wielu narodowości, wyznań i kultur mogą bezpiecznie z poszanowaniem własnej indywidualności zdobywać wiedzę. Ważnym celem było też poznanie skomplikowanej historii i kultury krajów, będących częścią „bałkańskiego kotła”.
Szkolenie rozpoczęliśmy od wizyty w szkole średniej, odpowiedniku naszej szkoły branżowej, w Budvie - Czarnogóra JU SMŠ "Danilo Kiš" Budva. Duża, przestronna i dobrze wyposażona szkoła daje możliwość edukacji i integracji uczniów. Około 50% uczniów tej szkoły nie jest Czarnogórcami. System edukacji w Czarnogórze opiera się na 9-letniej, bezpłatnej i obowiązkowej szkole podstawowej dla dzieci w wieku od 6 do 15 lat. Edukacja jest podzielona na trzy etapy: szkołę podstawową (9 lat), szkołę średnią (3-4 lata) oraz edukację wyższą. Rok szkolny w Czarnogórze zaczyna się 1 września i kończy w czerwcu. Czarnogóra stosuje pięciostopniową skalę ocen, gdzie 5 oznacza ocenę bardzo dobrą, a 1 to ocena niedostateczna. Językiem nauczania jest język czarnogórski, ale w szkołach używa się również serbskiego, chorwackiego, bośniackiego i albańskiego, zależnie od regionu i mniejszości narodowych. Dominują szkoły publiczne, które są bezpłatne. W większych miastach funkcjonują szkoły prywatne, które oferują bardziej zindywidualizowane podejście do ucznia. Czarnogóra posiada kilka uniwersytetów, z których najważniejszy to Uniwersytet Czarnogóry w Podgoricy. W Czarnogórze funkcjonują także szkoły zawodowe, które oferują kształcenie praktyczne, dostosowane do potrzeb rynku pracy, szczególnie w sektorach takich jak: turystyka, budownictwo i rolnictwo.
Następnie kontynuowaliśmy szkolenie w Albanii. W mieście Shkodër, odwiedziliśmy jezuicką szkołę średnią Shkolla "Atë Pjetër Meshkalla" - faqja zyrtare. Jest to miejsce o niezwykłej historii. Szkoła nawiązuje do tradycji dawnego Kolegium Saverian z 1877 roku. W 1967 r. reżim komunistyczny ogłosił Albanię państwem ateistycznym. Wyznawcy wszystkich religii doświadczyli okrutnych prześladowań, a świątynie niszczono lub zamykano. Patron szkoły, o. Pjetër Meshkalla SJ, spędził w więzieniach i obozach ponad 25 lat za odważną obronę wolności sumienia. Dziś szkoła jest pięknym przykładem edukacji wielokulturowej i międzyreligijnej, w której w duchu dialogu uczą się dzieci katolickie, prawosławne i muzułmańskie. Szkoła aktywnie uczestniczy w projektach społecznych oraz kultywuje pamięć o św. Matce Teresie z Kalkuty, św. Janie Pawle II. Podczas wizyty mieliśmy okazję poznać albański system edukacyjny, porozmawiać z uczniami i nauczycielami. Zobaczyć: mural stworzony przez uczniów, poświęcony dialogowi i sprawiedliwości społecznej, wystawę historyczną poświęconą męczennikom albańskim i tradycji jezuickiej, nowoczesne i doskonale wyposażone pracownie oraz laboratoria naukowe. Sieć szkół jezuickich, łączy ponad 800 tysięcy uczniów na całym świecie!
System edukacji w Albanii obejmuje 9-letnią obowiązkową naukę dla dzieci w wieku od 6 do 15 lat. Dzieci zaczynają naukę w wieku 6 lat. Uczą się podstaw czytania, pisania i matematyki. Drugi cykl nauki odpowiada polskiemu gimnazjum lub starszym klasom szkoły podstawowej i kończy się egzaminem. W liceach i technikach nauka nie jest obowiązkowa, ale decyduje się na nią większość młodzieży. Szkoły zawodowe trwają od 2 do 5 lat i dają konkretny zawód. Szkołę średnią kończy egzamin, który pozwala iść na studia. Rok szkolny w Albanii trwa od połowy września do przełomu maja i czerwca, obejmując około 165 dni zajęć. Albania mierzy się z problemem analfabetyzmu, władze podejmują wysiłki, aby uporać się z tym wyzwaniem. Mimo, że obowiązkowa edukacja trwa do dziewiątej klasy, większość uczniów kontynuuje ją w szkole średniej. Uczniowie, którzy ukończyli 16 lat, ale nie ukończyli szkoły podstawowej, mogą ją ukończyć w ramach kursów niestacjonarnych. Kształcenie podstawowe dla uczniów ze specjalnymi potrzebami jest organizowane w szkołach i klasach specjalnych. U podstaw procesu włączania leży założenie, że nauczyciel w klasie ogólnej ma wiedzę i zrozumienie potrzeb różnych uczniów, technik nauczania i strategii programowych.
Kolejną szkołą, którą odwiedziliśmy w Tiranie była Shkolla Ernest Koliqi Tirane. Uczęszcza do niej około 500 uczniów, a opiekę nad nimi sprawuje 60 nauczycieli. Jest to szkoła prywatna. Dzieci uczą się metodą projektową. Szkoła z pięknie zaaranżowaną przestrzenią do nauki, w oryginalny sposób prezentuje prace uczniów. We wszystkich szkołach w Albanii państwowych i prywatnych, obowiązują mundurki, noszą je uczniowie i nauczyciele.
Oprócz wizyt w szkołach, w ramach szkolenia, odbywały się codziennie wykłady obejmujące: historię i kulturę obu krajów jako wprowadzenie do poznania specyfiki systemu szkolnego w Czarnogórze i Albanii oraz dotyczące szczegółowej analizy systemu edukacji w obu krajach. Zrealizowany został też wielogodzinny panel dyskusyjny. Nauczyciele wymieniali się zdobytą wiedzą i odnosili ją do doświadczeń zdobytych w swoich placówkach w Gdańsku. Na zakończenie szkolenia uczestnicy wypełnili ankietę ewaluacyjną. Wszyscy podkreślali, że bezcennym doświadczeniem była bezpośrednia obserwacja systemu edukacyjnego podczas wizyt w szkołach i rozmowy z nauczycielami.
Ogromne podziękowania dla organizatorów i uczestników tego wielokulturowego spotkania.
Zapraszamy na stronę FB Solidarność Oświata Gdańsk
Wracamy z Czarnogóry i Albanii z głowami pełnymi inspiracji!
Podczas szkolenia „Wielokulturowe szkolnictwo w Czarnogórze i Albanii inspiracją do zmian w pracy nauczyciela”. odwiedziliśmy szkoły, rozmawialiśmy z nauczycielami i porównywaliśmy nasze codzienne doświadczenia poznając systemy edukacyjne obu krajów. Właśnie te rozmowy były najciekawsze. Wymiana doświadczeń między nami a nauczycielami z odwiedzanych szkół pokazała, jak różnie można radzić sobie z podobnymi wyzwaniami i jak wdrażać dobre praktyki do swojej pracy Zachwyciły nas prace uczniów, którymi we wszystkich odwiedzanych szkołach ozdobione były korytarze. Zwróciliśmy też uwagę na bardzo praktyczne rozwiązanie - osobę wspierającą dzieci na korytarzu, pomagającą im w codziennym funkcjonowaniu. Prowadziliśmy rozmowy o różnorodności językowej, kulturowej i religijnej oraz o tym, jak szkoła może je łączyć. Warto zatrzymać się przy tym, co nas zaciekawiło, zainspirowało albo po prostu zadziałało inaczej niż u nas. Bo najlepsza część takich wyjazdów zaczyna się chyba wtedy, gdy wracamy i pytamy: „Co możemy od nich podpatrzeć, żeby nasza edukacja stawała się jeszcze lepsza?”
Dziękujemy Solidarności Oświatowej Gdańsk za możliwość takiej wymiany- doświadczeń, pomysłów i spojrzenia na szkołę z innej perspektywy.
Monika Żarczyńska-Radzewicz SP2
